"Retrospekcja" ma dać odpowiedź na nieuniknione pytanie: jeśli lokalizacja centralnego lotniska dla Polski na równinie mazowieckiej, 35 km na zachód (WSW) od Warszawy, tzn. w północno-zachodniej części powiatu grodziskiego, jest optymalna, to dlaczego zespół powołany do tego celu przez Ministerstwo Infrastruktury (dalej: MI) nie rozpatrywał jej?

1. Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy cofnąć się o ponad rok. W dniu 6 maja 2003 r. v-min. Andrzej Piłat przedstawił sejmowej komisji infrastruktury informację [http://www.mi.gov.pl/moduly/aktualnosci_sg/ informacja_print.php?id_informacji=56], że "pod uwagę brane są dwie lokalizacje. Jedna w okolicy Modlina z ewentualnym wykorzystaniem byłego lotniska wojskowego oraz druga między Łodzią a Warszawą, w pobliżu przyszłej autostrady A-2 i linii kolejowej Warszawa - Łódź". Lotnisko to "miałoby docelowo obsługiwać ponad 6 mln pasażerów oraz przejąć tę część ruchu lotniczego, który jest najbardziej uciążliwy dla mieszkańców dzielnic sąsiadujących z Okęciem".

Z tego wynika, że myślano o zachowaniu lotniska na Okęciu.

2. W tym czasie napływały kolejne oferty od pobudzonych do aktywności (wcześniejszymi wypowiedziami v-min. Piłata) miast i gmin: Nowego Miasta nad Pilicą, Modlina, Radomia, Mszczonowa, Skierniewic (Babsk) i Sochaczewa (Bielice). Potem doszlusował do tego "konkursu piękności" Wołomin. – Nie można się dziwić tym propozycjom, bo chodziło wówczas jedynie o "drugie lotnisko dla Warszawy"; dlaczego nie miałoby ono powstać po drugiej stronie miasta, w Modlinie lub Wołominie?

3. Pierwsze spotkanie zespołu odbyło się 6 czerwca 2003 r. Zespół rozpoczął pracę w atmosferze trwającej w czerwcu i lipcu medialnej "licytacji" ofert, kiedy to zdawało się, że niemal każda gmina może przedstawić sensowną propozycję.

Formalne powołanie "zespołu ds. wyboru lokalizacji nowego lotniska dla Warszawy" nastąpiło zarządzeniem MI z 21.11.2003 r. Zauważmy, że w nazwie zespołu użyto określenia "nowe lotnisko dla Warszawy". Było to wskazówką, jakie zadanie postawione zostało przed zespołem przez jego mocodawców.

4. Przechodząc do samego raportu zespołu, przedstawionego w MI w dniu 15.01.2004, czytamy (w jego 63-str. wersji opublikowanej 8/9 kwietnia 2004) na str. 7: "członkowie Zespołu opierając się na dotychczasowym etapie przygotowawczym obejmującym: – zapoznanie się z propozycjami władz samorządowych, – opracowanie listy kryteriów lokalizacyjnych, – zgromadzeniu materiałów analitycznych dotyczących potencjalnych lokalizacji – przygotują prezentacje stanowisk właściwych resortów i instytucji w sprawie rozpatrywanych (oraz wszelkich możliwych) rozwiązań lokalizacyjnych nowego lotniska".

Zatem prace zespołu zdominowane zostały przez rozpatrywanie zgłoszonych lokalizacji; jedynie w nawiasie wspomniano o "wszelkich możliwych" (a więc innych) lokalizacjach.

5. Tymczasem raport Zespołu ds. wyboru lotniska, przedstawiony na konferencji prasowej w Ministerstwie Infrastruktury w dniu 15 stycznia 2004 roku, zatytułowany był już inaczej: "Raport międzyresortowego, interdyscyplinarnego Zespołu ds. wyboru lotniska centralnego dla Polski". W ciągu ośmiu miesięcy między majem a styczniem nastąpiło więc rozwinięcie tematu – z (drugiego) "lotniska dla Warszawy" do "lotniska centralnego dla Polski". Jednocześnie nastąpiła eksplozja skali: od "ponad 6 mln pasażerów" rocznie – wg v-min. Piłata na komisji sejmowej 6 maja 2003 – do (docelowo) 70 mln w "Materiale na konferencję prasową w dniu 15 stycznia" – który ukazał się w witrynie internetowej Ministerstwa pod tą datą (por. kolejny tekst w tym aneksie).

6. Sam raport został opublikowany w witrynie internetowej Ministerstwa dopiero w dniu 8 lub 9 kwietnia 2004 roku, w formie zredukowanej do 63 stron.

Zanim to nastąpiło, między 4 lutego a 19 marca w czterech mailach – i dwóch pismach do Ministra M. Pola osobiście – Bogusław Jankowski prosił Ministerstwo o udostępnienie mu pełnego tekstu raportu. Kolejne jego maile i pisma pozostały bez odpowiedzi. Dopiero w dwa tygodnie po piśmie B.J. do Rady Ministrów, Ministerstwo opublikowało wspomnianą wyżej wersję raportu i zawiadomiło B.J. o tym pismem pod datą 09.04.2004 (SK11g – 053 – 392603- /04). [Materiały te przedstawione są w Aneksie D: Prehistoria projektu.]

7. W tak okrojonej wersji raportu nie było żadnych istotnych elementów, których by nie zawierał materiał na konferencję prasową z 15.01.2004. Tym samym tamto streszczenie raportu można uznać za bardzo rzetelnie przygotowane – poza dwoma drobnymi błędami składni (?). Dzięki temu zarówno " Uwagi" B.J. z 17.01.2004 (część 2 nin. aneksu) jak i jego "Ocena" z 20.01.2004 (część 3 nin. aneksu) zachowały swoją aktualność i nie wymagały rewizji po opublikowaniu (okrojonego) raportu w dniu 8/9 kwietnia.

8. Zamieszczony na końcu niniejszego aneksu tekst analizujący raport (a) przedstawia zawartość 63-stronicowego "raportu", (b) rozpatruje wypracowane przez zespół kryteria i ich zastosowanie do proponowanych lokalizacji, (c) formułuje przypuszczenia co do powodów jawnego naginania kryteriów do wytypowanych lokalizacji.

9. W tym miejscu musimy jednak postawić kilka pytań – na które spróbujemy odpowiedzieć w naszej analizie (czyli w końcowej części tego aneksu). Oto pytania:

1) czy zespół był związany poruczeniem swego mocodawcy (MI), by rozpatrywać wyłącznie lokalizacje zaproponowane przez "samorządy" (w liczbie siedmiu)?

2) dlaczego zespół nie stosował konsekwentnie ustalonych przez siebie kryteriów (czyli parametrów – rozdz. 6 raportu) i dalszych ustaleń, przy ocenie poszczególnych propozycji?

3) dlaczego zespół ograniczył się do zakwalifikowania i uszeregowania zgłoszonych propozycji, choć żadna z nich nie spełniała ustalonych przez zespół kryteriów?

4) co spowodowało, że zespół nie widział potrzeby (możliwości?) zbadania alternatywnej propozycji lokalizacyjnej, w której posiadaniu był jeden z członków zespołu?